Lipoproteina(a): cichy czynnik ryzyka zawału – sprawdź, gdzie zbadasz się za darmo!

Zawał serca czy udar mózgu to często nie efekt złych nawyków, ale ukrytego, genetycznego zagrożenia – podwyższonej lipoproteiny(a). To cząsteczka, która zachowuje się podobnie jak „zły cholesterol”, ale jest od niego znacznie groźniejsza. Nie daje objawów, a mimo to może latami przyczyniać się do uszkodzenia naczyń krwionośnych. Badanie Lp(a) to prosty test, który wykonasz jednorazowo i który może pomóc przewidzieć ryzyko chorób serca. Dowiedz się, dlaczego warto je zrobić i gdzie możesz bezpłatnie oznaczyć poziom Lp(a) w placówkach Grupa Panda Med.

Czym jest lipoproteina(a)?

Lipoproteina(a), często zapisywana jako Lp(a), to cząsteczka występująca w krwi, która na pierwszy rzut oka przypomina popularny „zły cholesterol” LDL, ale ma od niego groźniejsze właściwości. Składa się z cząstki LDL, do której przyłączone jest dodatkowe białko zwane apolipoproteiną(a). To właśnie ten element sprawia, że Lp(a) zachowuje się w organizmie inaczej niż zwykły cholesterol i może w szczególny sposób przyczyniać się do rozwoju chorób serca i naczyń.

Wysokie stężenie lipoproteiny(a) sprzyja tworzeniu blaszek miażdżycowych, czyli odkładaniu się tłuszczów w ścianach tętnic. Z czasem prowadzi to do ich zwężenia i utrudnienia przepływu krwi, zwiększając ryzyko zawału serca, udaru mózgu czy choroby wieńcowej. Co istotne, poziom Lp(a) jest niemal całkowicie uwarunkowany genetycznie, nie zależy od stylu życia, diety czy aktywności fizycznej. Dlatego też jednorazowe oznaczenie poziomu lipoproteiny(a) może mieć długotrwałe znaczenie dla zdrowia. Badanie pozwala ocenić indywidualne ryzyko sercowo-naczyniowe, nawet u osób, które mają prawidłowy cholesterol i prowadzą zdrowy tryb życia. To właśnie dlatego Lp(a) nazywana jest „cichym czynnikiem ryzyka”, ponieważ jej nadmiar nie daje żadnych objawów, a mimo to może przez lata przyczyniać się do rozwoju poważnych chorób serca.

Jakie są przyczyny podwyższonej lipoproteiny(a)?

Podwyższony poziom lipoproteiny(a) to w zdecydowanej większości przypadków kwestia genów. Oznacza to, że jego wartość jest dziedziczona po rodzicach, a organizm sam reguluje ilość tej substancji we krwi niezależnie od stylu życia, diety czy aktywności fizycznej. W przeciwieństwie do klasycznego cholesterolu LDL, którego poziom można skutecznie obniżać zmianą nawyków i leczeniem, Lp(a) utrzymuje się na stałym poziomie przez całe życie. Za wysokie stężenie odpowiada przede wszystkim wariant genu kodującego apolipoproteinę(a) – białko, które nadaje cząsteczce Lp(a) jej unikalne właściwości. Różnice w budowie tego genu wpływają na wielkość cząsteczek i tempo ich produkcji w wątrobie. U osób z tzw. małymi izoformami apolipoproteiny(a) organizm wytwarza jej więcej, co prowadzi do wyższego poziomu lipoproteiny(a) we krwi i większego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.

Choć dieta czy tryb życia nie mają bezpośredniego wpływu na Lp(a), to inne czynniki zdrowotne mogą dodatkowo potęgować jej szkodliwe działanie. Należą do nich m.in. wysoki poziom cholesterolu LDL, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, palenie tytoniu i brak ruchu. Wysoka Lp(a) w połączeniu z tymi czynnikami znacząco zwiększa ryzyko zawału serca lub udaru.

Objawy podwyższonej lipoproteiny(a)

Podwyższony poziom lipoproteiny(a) nie daje żadnych specyficznych objawów. To właśnie dlatego bywa nazywana „cichym czynnikiem ryzyka” chorób serca. Osoba z wysokim stężeniem Lp(a) może przez wiele lat czuć się całkowicie zdrowo, a mimo to w jej naczyniach krwionośnych powoli rozwija się proces miażdżycowy.

Lipoproteina(a) sprzyja odkładaniu się cholesterolu w ścianach tętnic, powodując ich zwężenie i usztywnienie. Z czasem może to prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak:

• choroba wieńcowa,
• zawał mięśnia sercowego,
• udar mózgu,
• niedokrwienie kończyn dolnych,
• przyspieszony rozwój miażdżycy tętnic szyjnych lub aorty.

Objawy pojawiają się dopiero wtedy, gdy dojdzie do powikłań naczyniowych. Wtedy Pacjent może odczuwać ból w klatce piersiowej, duszność, zmęczenie, osłabienie lub ból nóg podczas chodzenia, ale są to symptomy wynikające już z zaawansowanej choroby, a nie samego podwyższenia Lp(a).

Dlaczego lipoproteiny(a) jest niebezpieczna?

Lipoproteina(a) to jedna z najbardziej podstępnych cząsteczek lipidowych w ludzkim organizmie. Z pozoru przypomina zwykły cholesterol LDL, ale jej budowa sprawia, że ma znacznie silniejsze działanie prozapalne, prozakrzepowe i miażdżycorodne. To właśnie te cechy sprawiają, że wysoki poziom Lp(a) jest niezależnym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca czy udar mózgu. Niebezpieczeństwo Lp(a) polega na jej wielokierunkowym działaniu:

• cząsteczki te łatwo wnikają w ściany naczyń krwionośnych i przyczyniają się do powstawania blaszek miażdżycowych,
• obecna w jej strukturze apolipoproteina(a) hamuje naturalne procesy rozpuszczania skrzepów, co sprzyja tworzeniu zakrzepów w tętnicach,
• może pobudzać stan zapalny w naczyniach, przyspieszając uszkodzenia śródbłonka i rozwój miażdżycy.

Badania pokazują, że osoby z wysokim poziomem Lp(a) są nawet kilkukrotnie bardziej narażone na przedwczesne incydenty sercowo-naczyniowe, zwłaszcza jeśli występują u nich inne czynniki ryzyka, takie jak podwyższony LDL, nadciśnienie, cukrzyca czy palenie tytoniu.

Źródło informacji: termedia.pl

Kto powinien zbadać poziom Lp(a)?

Badanie poziomu lipoproteiny(a), czyli Lp(a), to proste, jednorazowe oznaczenie z próbki krwi, które może dostarczyć bardzo ważnych informacji o ryzyku chorób serca i naczyń. Ponieważ poziom tej substancji jest uwarunkowany genetycznie i nie zmienia się istotnie w ciągu życia, wystarczy wykonać je raz, by poznać swoje indywidualne predyspozycje.

Lekarze zalecają, aby na oznaczenie Lp(a) zdecydowały się przede wszystkim osoby, które:

• mają rodzinną historię wczesnych zawałów, udarów lub choroby wieńcowej,
• cierpią na choroby sercowo-naczyniowe mimo prawidłowego poziomu cholesterolu LDL,
• mają nawracające incydenty wieńcowe, mimo stosowania leczenia obniżającego cholesterol,
• zmagają się z hipercholesterolemią rodzinną lub innymi zaburzeniami lipidowymi,
• są młode, ale już doświadczyły zawału serca, udaru mózgu czy zakrzepicy,

Jak wygląda badanie lipoproteiny(a)?

Badanie poziomu lipoproteiny(a) to szybkie i proste badanie krwi, które można wykonać w większości laboratoriów diagnostycznych. Polega na jednorazowym pobraniu próbki krwi żylnej podobnie jak w przypadku klasycznego oznaczenia cholesterolu czy glukozy. Cała procedura trwa zaledwie kilka minut i nie wymaga żadnego specjalnego przygotowania. Wynik zazwyczaj jest dostępny po kilku dniach i podawany w jednostkach mg/dl lub nmol/l, w zależności od metody oznaczania. Interpretacja wyniku powinna odbywać się zawsze w konsultacji z lekarzem. Wysokie stężenie Lp(a) nie oznacza choroby, ale zwiększone ryzyko jej rozwoju, zwłaszcza jeśli współistnieją inne czynniki, takie jak wysoki LDL, nadciśnienie, cukrzyca czy palenie papierosów.

Czy można obniżyć poziom lipoproteiny(a)?

Lipoproteina(a) ma charakter genetyczny, co oznacza, że jej poziom jest w dużej mierze zapisany w naszych genach i nie zależy od diety, stylu życia ani aktywności fizycznej.

Pewien efekt obniżający wykazują inhibitory PCSK9, które redukują stężenie Lp(a) średnio o 20–30%. Leki te stosuje się głównie u Pacjentów z bardzo wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, zwłaszcza w przypadkach, gdy klasyczne leczenie nie przynosi oczekiwanych rezultatów.

Dobrą wiadomością jest to, że na horyzoncie pojawiają się nowe terapie, takie jak oligonukleotydy antysensowne i siRNA, które w badaniach klinicznych wykazały zdolność obniżania poziomu Lp(a) nawet o 80–90%. Obecnie są one w zaawansowanych fazach testów i dają nadzieję na prawdziwy przełom w kardiologii.

Choć nie możemy samodzielnie kontrolować poziomu Lp(a), możemy zminimalizować jej szkodliwy wpływ poprzez dbanie o inne czynniki: utrzymanie prawidłowego LDL, ciśnienia tętniczego, masy ciała, unikanie palenia i regularną aktywność fizyczną. Dzięki temu ryzyko zawału czy udaru można skutecznie ograniczyć nawet przy wysokiej lipoproteinie(a).

Gdzie można zbadać Lp(a) za darmo?

Dbając o profilaktykę chorób serca i naczyń i nie tylko sieć placówek medycznych Grupa Panda Med oferuje Pacjentom możliwość bezpłatnego oznaczenia poziomu lipoproteiny(a) jednego z najważniejszych wskaźników ryzyka zawału i udaru. To proste i szybkie badanie krwi pozwala wykryć ukryte zagrożenie dla układu krążenia, zanim pojawią się jakiekolwiek objawy.

Dodatkowo dorosłych powyżej 20. roku życia zapraszamy do udziału w programie Moje Zdrowie, w ramach którego z jednej próbki krwi wykonamy szereg badań profilaktycznych dających pełniejszy obraz stanu zdrowia.

W ramach programu wykonujemy m.in.:

• morfologię krwi,
• poziom glukozy,
• lipidogram,
• kreatyninę i eGFR (ocena pracy nerek),
• TSH (ocena pracy tarczycy),
• próby wątrobowe (ALAT, AspAT, GGTP),
• PSA całkowity (dla mężczyzn),
• anty-HCV (przesiew w kierunku WZW typu C),
• test na krew utajoną w kale (FIT-OC),
• lipoproteinę(a) – marker genetyczny zwiększonego ryzyka sercowo-naczyniowego.

Bezpłatne badanie Lp(a) można wykonać w jednej z placówek Grupa Panda Med w: Brzegu, Jastrzębiu-Zdroju, Jaworzynie Śląskiej, Lublinie, Ładzicach, Łodzi, Przylesiu, Radomsku, Węgorzewie, Zebrzydowicach oraz Zielonce.

Skontaktuj się z najbliższą placówką i zarezerwuj termin badania.

Wszystkie placówki są czynne od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–18:00.

Więcej informacji i mapę placówek znajdziesz na tej stronie.

Choroby serca i naczyń często rozwijają się po cichu, latami nie dają żadnych objawów, aż pewnego dnia prowadzą do zawału lub udaru. Dlatego tak ważne jest, by nie czekać, aż coś się wydarzy, lecz działać zawczasu. Jedno proste badanie, takie jak oznaczenie lipoproteiny(a), może dostarczyć cennej wiedzy o Twoim zdrowiu i pomóc zapobiec poważnym chorobom.

Nie potrzebujesz skierowania, nie musisz się specjalnie przygotowywać – wystarczy kilka minut, by zrobić krok w stronę bezpieczeństwa i spokoju o przyszłość. Twoje serce pracuje dla Ciebie każdego dnia. Odwdzięcz się troską, wykonaj badania profilaktyczne w Grupa Panda Med i zadbaj o siebie zanim pojawią się objawy.

FAQ Często zadawane pytania